W meczu futbolu amerykańskiego biorą udział dwie drużyny. Na boisku jednocześnie może przebywać po 11 zawodników jednej drużyny (czyli łącznie na boisku przebywa 22 graczy). Drużyna, która jest w posiadaniu piłki, nazywana jest offense, czyli po prostu atak. Zadaniem zawodników drużyny atakującej jest przeniesienie piłki do strefy końcowej boiska, zwanej end zone, dzięki czemu zdobywa punkty. Drużyna przeciwna, nazywana defense (obrona), oczywiście stara się przeszkodzić drużynie atakującej. Jeżeli uda im się to, wtedy następuje zamiana ról. Czyli drużyna, która broni przechodzi w posiadanie piłki i to ona próbuje zdobyć punkty, za to zespół atakujący przejmuje zadania drużyny broniącej. Tak w najprostszym skrócie wygląda mecz futbolu amerykańskiego. Więcej na temat zasad i samego wyglądu gry poniżej.

BOISKO
Boisko do futbolu amerykańskiego ma 100 yardów długości i 53 i 1/3 yarda szerokości. Poprzeczne, białe linie pomagają graczom, sędziom, a także kibicom śledzić drogę, jaką pokonała piłka. Linie poprzeczne biegnące przez całe boiskoBoisko do gry w futbol amerykanski są oddzielone od siebie 5 yardową przerwą (tzw. 5-yard line markers), za to znaczniki, które są umieszczone przy linii bocznej, a także biegną pośrodku boiska to tzw. hash marks i przerwa pomiędzy nimi wynosi 1 yard. Najważniejszą strefą boiska jest tzw. end zone. Jest to dodatkowe 10 yardów na każdym z końców boiska. To właśnie tutaj drużyna atakująca ma za zadnie przenieść piłkę. Jeśli to zrobi zdobywa punkty. Tuż za linią końcową (end line) znajdują się także goal posts, są to słupki w kształcie litery Y. Odległość pomiędzy słupkami wynosi 18 stóp i 6 cali. Wysokość to 30 stóp, a poprzeczna belka łącząca słupki jest na wysokości 10 stóp. Słup podtrzymujący goal posts jest obity miękkimi ochraniaczy, dzięki czemu można uniknąć poważnej kontuzji, gdy któryś z graczy wpadnie na niego.

CZAS
Mecz składa się z czterech, 15-minutowych kwart. Połowy oddzielone są 12 minutową przerwa. Za to pomiędzy pierwszą i drugą, a także trzecią i czwartą kwartą są 2 minutowe przerwy. Po zakończeniu pierwszej i trzeciej kwarty drużyna będąca w posiadaniu piłki, ma ją także na początku kolejnej kwarty (odpowiednio drugiej i czwartej), a gra jest wznawiana z tego samego miejsca, gdzie została przerwana. Za to po przerwie piłka jest w posiadaniu drużyny, przeciwnej do tej, która rozpoczynała mecz, a gra wznawiana jest poprzez kickoff. Drużyna będąca w ataku (offense) ma 40 sekund na rozpoczęcie każdej pojedynczej zagrywki, jeśli tego nie uczyni, będzie na tą drużynę nałożone przewinienie. Czas zatrzymywany jest po każdym niekompletnym podaniu, jeśli zawodnik z piłką wyjdzie za linię boczną lub, gdy jest przewinienie, a także po każdym zdobyciu punktów. Zegar zatrzymywany jest także, gdy do końca kwarty zostały 2 minuty (tzw. 2 minutes warning). Jeżeli po regulaminowym czasie jest remis, rozgrywana jest dogrywka. Trwa 15 minut i obowiązuje w niej zasada nagłej śmierci (ang. sudden death), czyli drużyna, która jako pierwsza zdobędzie punkty wygrywa. Drużynę, która rozpoczyna dogrywkę, wyznacza się (podobnie, jak wybiera się drużynę, która rozpocznie mecz) poprzez rzut monetą. Każda z drużyna ma do dyspozycji po 3 czasy na każda połowę. Pojedynczy czas trwa 110 sekund, przy czym jeśli drużyna weźmie go w ostatnich dwóch minutach drugiej i czwartej kwarty, wtedy czas trwa tylko 40 sekund.

FORMACJE
Każda drużyna posiada trzy oddzielne formację, w których grają najczęściej różni zawodnicy, wyspecjalizowani tylko do kilku zadań. Te formacje to:

  • offense – drużyna atakująca, której zadaniem jest po prostu zdobycie punktów
  • defense – drużyna broniąca, która musi przeszkodzić drużynie atakującej, dzięki czemu to oni wejdą w posiadanie piłki
  • special team – zawodnicy, którzy wchodzą w momencie gdy gra będzie wznawiana poprzez wykop piłki (punt, field goal, kickoff)

Każda drużyna podczas meczu ma do dyspozycji aż 45 graczy.

KICKOFF
Kickoff jest wykonywany na początku pierwszej i trzeciej kwarty, a także po każdym zdobyciu punktów. Otóż piłka jest umieszczona na 30 yardzie połowy drużyny wykopującej. Aby piłka stała pionowo, umieszczona jest na specjalnej Jak wyglada Kick Offpodstawce (tzw. tee). Wykop w kierunku drużyny przeciwnej, wykonuje specjalny zawodnik zwany kopaczem (ang. kicker). W drużynie przeciwnej zawodnik (specjalnie do tego wyznaczony, tzw. kick returner) próbuje złapać piłkę, a jeśli mu to się uda biegnie z nią w kierunku end zone przeciwnika. Miejsce, w którym został zatrzymany, jest miejscem, w którym drużyna atakująca (offense) rozpoczyna grę. Zadaniem drużyny wykopującej jest oczywiście jak najszybsze zatrzymanie zawodnika z piłką. Jeżeli kick returner złapie piłkę w swoim end zone, może zasygnalizować tzw. touchback (poprzez uklęknięcie), dzięki czemu jego drużyna będzie rozpoczynać grę z 20 yarda. Gdyby tego nie zrobił musiałby rozpocząć bieg, ale przebiec więcej niż 20 yardów jest naprawdę ciężko. Gdy piłka wykopana przez kopacza wyjdzie poza linie boczną, wtedy gra wznawiana jest aż z 40 yarda drużyny atakującej.

FIRST DOWN …
Drużyna atakująca stara się zdobyć jak najwięcej yardów, dzięki czemu będą mogli przenieść piłkę jak najbliżej end zone przeciwnika. Za każdym razem ma cztery próby na pokonanie 10 yardów (1st down, 2nd down, 3rd down i 4th down). Jeżeli drużynie atakującej uda się w ciągu tych czterech prób pokonać 10 yardów, otrzymuje kolejne cztery próby, aby pokonać kolejne 10 yardów i tak aż do zdobycia przez tą drużynę punktów. Jeżeli drużynie nie uda się zdobyć w czterech próbach 10 yardów, wtedy w posiadanie piłki przechodzi drużyna, która się broniła.

PRZYKŁAD! Drużyna atakuj±ca rozpoczyna z 25 yarda. Jej zadaniem jest pokonanie 10 yardów, czyli muszą przenieść piłkę poza linię 35 yarda. W pierwszej próbie (1st down) rozgrywający (quarterback) przekazuje piłkę do stojącego za nim gracza (running back). Temu udaje się przebiec z piłką 5 yardów. Zatem drużyna atakująca rozpoczyna drugą próbę (2nd down) z 30 yarda i ma jeszcze 3 próby na dotarcie do 35 yarda. W drugiej próbie rozgrywający podaje do skrzydłowego, ale niestety piłkę nikt nie łapie (incomplete pass). Zatem w 3 próbie (3rd down) drużyna ma wciąż do pokonania 5 yardów, a piłka jest wciąż na 30 yardzie. W tej zagrywce quarteback znów próbuje podać do skrzydłowego, tym razem udaje się ją złapać, a zawodnicy z drużyny broniącej zatrzymują zawodnika z piłką dopiero na 47 yardzie. I teraz jak udało się już pokonać 10 yardów (w trzech próbach) drużyna atakująca otrzymuje kolejne 4 szanse na pokonanie kolejnych 10 yardów.

PUNT
Jeżeli drużyna ma czwartą próbę (4th down), a odległość do end zone przeciwnika jest znaczna, wtedy drużyna atakująca decyduje się najczęściej na tak zwany punt. Wykonuje go specjalnie przeznaczony do tego zagrania zawodnik zwany punterem. Wygląda to następująco: piłka ustawiona jest na yardzie, do którego udało się dotrzeć, stamtąd center podaje piłkę do puntera (jest ustawiony kilka yardów za centrem), który łapie ją w ręce i wykopuje jak najdalej przed siebie. Wykop ten jest podobny to wykopu, jaki wykonuje bramkarz w piłce nożnej, który po złapaniu piłki chce jak najszybciej podać piłkę do zawodników znajdujących się z przodu. Zadaniem zawodnika z przeciwnej drużyny (tzw. kick returner) jest złapanie piłki i bieg nią w stronę end zone drużyny przeciwnej. Zawodnik ten ma możliwość zasygnalizowania tzw. fair catch (poprzez zamachanie ręką). Po takiej sygnalizacji gra wznawiana jest z miejsca, w którym zawodnik złapał piłkę. Oczywiście drużyna atakująca może także w czwartej próbie spróbować podać, ale jeśli to się nie uda, wtedy drużyna przeciwna zaczyna z miejsca, w którym ostatnim razem była wznawiana gra.

SNAP
Ustawienie graczy przed wznowieniemZagrywka rozpoczyna się poprzez tzw. snap, a piłka ustawiona jest na imaginacyjnej lini LOS (line of scrimage), przy tej linii może stać maksymalnie po 7 zawodników z obydwu drużyn, reszta graczy (czterech) musi być cofnięta. Otóż zawodnik stojący przy piłce (najczęściej center) przekazuje, lub podaje piłkę do stojącego za nim rozgrywającego (quarterback). Ten ma teraz trzy możliwości na dalsze rozegranie. Może przekazać zawodnikowi stojącemu za nim (running back) piłkę (z ręki do ręki), drugą możliwością jest podanie do zawodników znajdujących się z przodu, może się także zdecydować na samodzielny bieg z piłką.

BIEG Z PIŁKĄ (THE RUN lub RUNNING PLAY)
Rozgrywający podaje piłkę do zawodnika typu running back, którego zadaniem jest przebiegnięcie jak największej odległości i zdobycie jak najwięcej yardów. Jednak to zagrania nie przynosi wielkiej korzyści, gdyż zawodnikowi z piłką udaje się zdobyć najczęściej 2-3 yardy. Dlatego zagranie to stosowane jest najczęściej w pierwszej lub drugiej próbie, albo, gdy do pokonania pozostała mała odległość.

PODANIE (THE PASS)
Alternatywnym wobec biegu zagraniem jest podanie, które jest trudniejsze do wykonania, ale za to przynosi większe korzyści (można pokonać znacznie większą ilość yardów niż w biegu). Po otrzymaniu piłki, quarterback podaje piłkę do zawodnika znajdującego się z przodu (najczęściej jest to wide receiver lub tight end), którego zadaniem jest złapanie piłki i bieg z nią w stronę end zone przeciwnika. Jeśli zawodnikowi uda się złapać piłkę i w chwili złapania będzie znajdował się w polu (obydwie nogi muszą być na boisku) wtedy podanie jest udane. Jeżeli piłki nie złapie nikt, a ta upadnie na ziemie, lub wyjdzie poza boisko, wtedy mamy do czynienia z podaniem niekompletnym (incomplete pass). Podanie jest niezaliczone także, gdy zawodnik złapie piłkę już za linią boczną (sideline) lub końcową (end line). Po incomplete pass piłka wznawiana jest z tego samego miejsce, z którego była wznawiana w poprzedniej próbie. W futbolu amerykańskim można wykonać tylko jedno podanie, jeżeli rozgrywający będąc w posiadaniu piłki przekroczy linię LOS nie może już podawać. Podanie mogą odebrać tylko wyznaczeni gracze (wszyscy oprócz pięciu graczy z tzw. formacji Offensive Linemen).

BLOK (THE TACKLE)
Zawodnik z piłką jest zatrzymany (zablokowany) wtedy, gdy jego jedno lub obydwa kolana dotkną ziemi. Gra wtedy jest zatrzymana, a drużyna atakująca rozpoczyna z miejsca gdzie zawodnik został zatrzymany. Gra jest zatrzymana także, gdy zawodnik z piłką wybiegnie za linię boczną (tzw. out of bounds), gra wznawiana jest z wysokości, na której zawodnik opuścił boisko.

ZDOBYWANIE PUNKTÓW
W futbolu amerykańskim są cztery sposoby na zdobycie punktów:

TOUCHDOWN = 6 punktów
Touchdown jest najwyższą jednorazową zdobyczą punktową w futbolu amerykańskim. Touchdown jest wart 6 punktów i pozwala na zdobycie dodatkowych punktów (patrz poniżej). Aby touchdown był zaliczony, zawodnik z piłką musi przekroczyć goal line i znaleźć się w end zone przeciwnika, lub podanie musi dotrzeć do zawodnika znajdującego się w end zone.

EXTRA POINT (PAT = 1 punkt lub 2 Point Conversion = 2 punkty)
Bezpośrednio po touchdown piłka jest ustawiony w odległości dwóch yardów od goal line. Drużyna, która zdobyła punkty, ma dwie możliwości na zdobycie extra point. Pierwszy z nich to tzw. PAT (point after touchdown). W tym zagraniu piłka jest podawana do zawodnika (oddalonego o 7 yardów) zwanego holder. Jego zadaniem jest przytrzymanie piłki przy murawie tak, aby umożliwić kopaczowi (kicker) kopnięcie piłki. Jeżeli piłka przeleci pomiędzy słupkami bramki, wtedy drużyna zdobywa jeden dodatkowy punkt. Innym sposobem na zdobycie extra point jest tzw. 2 point conversion. Drużyna, która zdecyduje się na takie zagranie otrzymuje jedną próbę na uzyskanie kolejnego touchdown, a piłka jest umieszczona oczywiście w odległości 2 yardów od goal line. Jeśli drużynie uda się ta sztuka zdobywa wtedy 2 punkty. Takie zagranie jest oczywiście ryzykowne, gdyż drużyna rezygnuje praktycznie z pewnego punktu (PAT), ale jeśli do końca meczu pozostaje kilka sekund i drużyna musi zdobyć dwa punkty, aby doprowadzić do remisu, nie ma innego wyjścia.

FIELD GOAL = 3 punkty
Drużyna, która wykonuje field goal, nie może zdobyć już touchdown, a piłka po wykonaniu tego zagrania przechodzi w posiadanie drużyny przeciwnej. Field Goal jest podobne do PAT, tylko wykonuje się go z o wiele dalszej odległości (zadaniem drużyny broniącej jest oczywiście zablokowanie strzału). Na to zagranie drużyna atakująca decyduje się najczęściej, gdy została jej już tylko ostatnia próba (4th down). Wykop może być oczywiście oddany z każdego miejsca na boisku, ale strzały z odległości powyżej 45 yardów od end zone to prawdziwa rzadkość. Field Goal jest wart 3 punkty, bez względu na to, z jakiej odległości był oddany. Jeżeli field goal jest nieudany (piłka nie przeleci pomiędzy słupkami), wtedy drużyna przeciwna wznawia grę z miejsca, z którego kopacz wykonywał swój strzał.

SAFETY = 2 punkty
Safety jest wart 2 punkty i ma miejsce wtedy, gdy zawodnik ataku będący w posiadaniu piłki zostanie zablokowany we własnej strefie end zone.

STRATA PIŁKI
Drużyna broniąca może przejąć piłkę na dwa sposoby. Są to przechwyt (interception), a także tzw. fumble. Zawodnikowi, który przejmie piłkę może natychmiast biec w stronę end zone przeciwnika, aby zdobyć touchdown. Natychmiast zmienia się także rola drużyn na boisku. Zespół atakujący broni, a broniący przechodzi do ataku.

PRZECHWYT (THE INTERCEPTION)
Ma miejsce wtedy, gdy zawodnik z drużyny broniącej złapie piłkę w locie, na przykład podczas podania piłki przez rozgrywającego.

FUMBLE
Ma miejsce wtedy, gdy zawodnik będący w posiadaniu piłki niespodziewanie ją upuści. W tym momencie wszyscy zawodnicy mogą złapać piłkę (zarówno gracze ataku, jak i obrony). Piłka jest w posiadaniu tej drużyny, której gracz jako pierwszy złapie piłkę.

Opracował: Anjow